Verder na verlies

Gisteren begon ik te lezen in het boek Vaar wel van psychiater en rouwexperte Uus Knops. Ik gebruik de metafoor van varen tussen de verliesoever en de hersteloever regelmatig in therapie. En dat beeld diept Uus Knops verder uit in dit boek. Vanochtend zag ik ineens de link met een oefening die ik wel eens gebruik, namelijk de cirkel van invloed en de cirkel van betrokkenheid.

In onze cirkel van betrokkenheid zit alles wat ons raakt, maar waar we geen controle over hebben. Dat kunnen kleine en grote dingen zijn.

De korte decemberdagen, uitspraken van een politicus, je moeder die steeds verder achteruit gaat, een verbroken vriendschap, het karakter van je leidinggevende,... Of, om een persoonlijk voorbeeld te geven: de Vlaamse minister van Werk die wijzigingen aanbrengt in de VDAB-loopbaancheques, die ertoe leiden dat Kompas Loopbaancentrum stopt (net als vele andere gemandateerde loopbaancentra).

Deze gebeurtenissen zijn me dit jaar 'overkomen' (ze zitten dus in mijn cirkel van betrokkenheid). Ik ervaar het verlies van iets waardevols en dan is de kunst om echt naar de verliesoever te durven varen: het verlies doorvoelen met alles wat daarbij komt. Ik kan er niks aan doen dat het gebeurt en ik voel er vanalles bij: boosheid, verdriet, angst,…

De cirkel van invloed staat voor datgene waar ik invloed op heb of wat ik zelfs helemaal onder controle heb. Hoe kan ik omgaan met deze moeilijke situatie? Wat helpt mij, wat heb ik nodig om hiervan te herstellen?

Concreet in mijn voorbeeld: hoe neem ik mijn loopbaan terug zelf in handen? Niet alles is al duidelijk, maar wel dat ik verder wil gaan met loopbaanbegeleiding, zowel zonder als met VDAB-loopbaancheques. Dus contacteer ik enkele gemandateerde loopbaancentra en loopbaancoaches die ik ken.

Het stuur van je leven weer in handen nemen zou je kunnen zien als varen naar de hersteloever. Wat geeft me nu energie, naast de gevoelens van verlies? Wat maakt me blij? Welke kleine stap richting herstel is vandaag mogelijk?

Iedereen pakt dat heen en weer varen tussen beide oevers anders aan, afhankelijk van diens temperament, maar uiteraard ook van de situatie. In mijn situatie is de hersteloever vlot bereikbaar, maar dat is niet altijd het geval.

Sommige mensen zitten meer of langer op de verliesoever (ervaren en stilstaan bij wat je is overkomen), anderen gaan snel richting de hersteloever (verdergaan met je leven, opzoeken wat deugd doet, terug invloed en controle ervaren).

Voor mezelf is de kunst nu om nog wat heen en weer te blijven varen tussen beide oevers. Te snel alleen maar op de hersteloever willen zitten kan voor mij evenzeer een valkuil zijn als alleen maar op de verliesoever zittten. Ik kan tegelijk voelen dat ik nog verdriet voel om het verlies dat 2025 bracht, als uitkijken naar en energie krijgen van al het mooie dat in het verschiet ligt in 2026.

Zo doet de metafoor van het heen en weer varen tussen verlies en herstel voor mij recht aan de complexiteit van menselijke gevoelens. Wij zijn en-en-wezens die tegelijk - of afwisselend - kunnen treuren en herstellen.