In volle bewondering: over positieve emoties

Recent schreef ik een blog over gevoelens, waarbij de nadruk vooral lag op zogenaamde 'negatieve emoties' zoals angst, verdriet en boosheid. Iets waar het in de westerse psychologie wel vaak over gaat: hoe ga je om met moeilijke gevoelens? Gelukkig is er de laatste decennia in de positieve psychologie ook veel aandacht voor zogenaamde positieve emoties.

Barbara Fredrickson beschrijft in 'Positivity: ontdek de kracht van positieve emoties' tien positieve emoties, namelijk vreugde, dankbaarheid, sereniteit, interesse en aandacht, hoop, trots, humor, inspiratie, bewondering en liefde. Het ervaren van deze emoties blijkt de veerkracht te doen toenemen.

Kan je positieve emoties dan best opzoeken en cultiveren? In alle grote wijsheidstradities (waaruit de westerse psychologie is ontstaan) worden (een deel van) deze positieve emoties alleszins getraind als een soort existentiële vaardigheden. Als een tegengif tegen alle negatieve emoties die we sowieso (veelvuldig) ervaren.

Over elk van deze emoties zou ik een blog kunnen schrijven, maar ik heb een speciale boon voor bewondering (awe in het Engels, ook wel te vertalen als ontzag). Als filosofe heb ik altijd een sterke verwondering gevoeld over 'hoe alles werkt'. Filosofie start vanuit verwondering, vanuit niets vanzelfsprekend vinden. Ontzag is de overtreffende trap van verwondering, het is bewondering voor en opperste verbazing over hoe ingenieus het leven in elkaar zit.

Wat of wie precies ontzag oproept, is voor iedereen anders. Dat kan gaan over de natuur, maar evengoed over het werk van bepaalde kunstenaars die je raken, over de menselijke psyche, over al het goede waartoe de mens in staat is - zoals ik al schreef: als tegenwicht voor de pijn die je misschien voelt bij al het moeilijke wat we ervaren in ons persoonlijk leven en op grotere schaal.

Ontzag en aandacht liggen dicht bij elkaar. Wat we vaak zien, lijkt telkens hetzelfde. Daarom is het makkelijker om op reis verwonderd te zijn: waw, alles is hier anders en nieuw! Maar met aandacht wandelen door de tuin die al twintig jaar de jouwe is, kan even verwonderlijk zijn. En je beste vriend sinds jaren kan je nog steeds verbazen - als je goed oplet.

Voel jij wel eens ontzag terwijl je in een bos loopt of langs een rivier? Of ben je eerder verwonderd over iets wat mensenhanden maakten? Wie bewonder jij, wat inspireert jou? Het hoeft absoluut niks 'groots' te zijn! Regelmatig opzoeken wie/wat jou verwondert in positieve zin, laadt op, en zeker niet alleen in woelige tijden.

Durf gerust ook in bewondering te staan voor de schoonheid die je zelf in je draagt. Zien vanwaar je komt en waar je nu staat, hoe jij je leven aanpakt en stormen doorstaat, ook daar mag je met aandachtige verwondering naar kijken.